Rynek sensorów sportowych rozwija się dynamicznie i osiągnął już pewien etap stabilizacji, pozwalając na rzetelną i kompleksową analizę dostępnych systemów do monitorowania obciążeń. Technologia ta stała się nieodłącznym elementem nowoczesnego treningu, a zapotrzebowanie na precyzyjne systemy do monitorowania zawodników rośnie z roku na rok, niemal we wszystkich dyscyplinach sportu.
Zamiast jedynie wymieniać popularne rozwiązania, w tym przewodniku skupimy się na ewolucji sprzętu i oprogramowania. Dzięki temu jako trener, manager, dyrektor sportowy lub prezes klubu sportowego, będziesz mógł lepiej zrozumieć, w jakim kierunku zmierzają technologie systemów GPS i na co warto zwrócić uwagę przed podjęciem decyzji o zakupie. Dodatkowo, przedstawimy też krótką historię systemów tak, by pomóc w interpretacji trendów i uniknąć inwestycji w nieodpowiednie urządzenia.
Bez względu na to, czy prowadzisz profesjonalny klub sportowy, czy chcesz zoptymalizować trening swojej drużyny, dobrze dobrany system do monitorowania obciążeń może znacząco poprawić wyniki i zmniejszyć ryzyko kontuzji. Wybierz więc ten najlepszy, który będzie służył Ci na lata.
SYSTEMY DO MONITOROWANIA OBCIĄŻEŃ – CZYM DOKŁADNIE SĄ?
W świecie nowoczesnych technologii nawet osoby będące w sporcie na co dzień, często używają nieprecyzyjnych terminów, takich jak „systemy GPS”, do określenia kategorii związanej z monitorowaniem zawodników i ich obciążeń treningowych. Systemy do takiego monitorowania nie są już dzisiaj tylko zarezerwowane dla najlepszych i najbogatszych klubów. Obecnie z systemów korzystają również zespoły w niższych ligach, a nawet drużyny akademickie i szkoły średnie, w tym Szkoły Mistrzostwa Sportowego.
W niedalekiej przyszłości spodziewany jest dalszy wzrost popularności systemów i ich obecność niemal w każdej drużynie sportowej na poziomie profesjonalnym i półprofesjonalnym. Przypuszcza się również, że sama analiza danych o zawodnikach będzie nieodłącznym elementem pracy każdego trenera, a brak wiedzy i doświadczenia związanego z systemami do monitorowania obciążeń będzie znacznie ograniczał możliwość pracy w organizacjach sportowych.
Chcesz mieć to wszystko w jednym pliku PDF?
Zostaw maila — wyślemy Ci darmowy zestaw startowy: plan treningowy
i żywieniowy na początek.
Monitorowanie a obciążenie – kluczowe różnice
Istnieje fundamentalna różnica między monitorowaniem zawodników a analizą obciążeń treningowych. Można to porównać do klasycznej analogii kwadratu i prostokąta – każdy kwadrat jest prostokątem, ale nie każdy prostokąt jest kwadratem.
Monitorowanie zawodników polega na zbieraniu podstawowych informacji o ich ruchu – np. pokonanym dystansie czy liczbie sprintów. Jest to bardziej ogólne podejście, które pozwala monitorować aktywność sportowca w czasie rzeczywistym.
Systemy do monitorowania obciążeń idą krok dalej – ich celem jest analiza wpływu treningu na organizm, pomagając w ocenie adaptacji do wysiłku i minimalizacji ryzyka kontuzji.
Dane dotyczące dystansu czy intensywności treningu mogą dostarczyć pewnych informacji, ale bez odpowiedniego kontekstu i dodatkowych wskaźników są jedynie liczbami bez większej wartości. To właśnie dlatego systemy GPS i inne nowoczesne narzędzia są nieocenione – dostarczają precyzyjnych i automatycznych pomiarów, które pozwalają lepiej zarządzać treningiem i regeneracją.
Praktyczne podejście do analizy obciążeń
Najprostszy sposób na to, by zrozumieć różnicę między monitorowaniem a obciążeniem, to spojrzenie na ich wpływ na ciało zawodnika:
Monitorowanie dostarcza szczegółowych informacji o tym, jaką pracę wykonał organizm.
Analiza obciążeń skupia się na sile i stresie, jakiemu poddane było ciało w wyniku tej pracy.
Dobrze dobrane systemy do monitorowania obciążeń pozwalają na optymalizację procesu treningowego i skuteczne zapobieganie urazom. W efekcie, są one niezbędnym narzędziem każdego zespołu w profesjonalnym sporcie.
JAK DZIAŁAJĄ SYSTEMY DO MONITOROWANIA OBCIĄŻEŃ?
Systemy do monitorowania obciążeń stały się kluczowym narzędziem w zarządzaniu treningiem i dyspozycją zawodników. Kiedy myślimy o takich systemach, do głowy najszybciej przychodzą kamizelki ze znajdującymi się na plecach kieszonkami na sensory. Nie oznacza to jednak, że każdy system wygląda w ten sam sposób. Część systemów opiera się np. o sensory umieszczone na biodrach (w specjalnych kieszonkach spodenek) lub na butach (jak w przypadku Playermaker).
Jeśli chodzi o zastosowanie systemów do monitorowania obciążeń w sporcie, ich pierwszymi użytkownikami były kluby piłki nożnej i rugby, które opierały się o analizę takich parametrów jak prędkość, dystans czy zmiany pozycji na boisku. Z biegiem lat, technologia znacząco się poprawiała, a możliwości systemów były coraz większe. Teraz, systemy nie ograniczają się tylko do podstawowych parametrów, ale dają możliwość kompleksowej oceny obciążeń, ilości wykonanej pracy i wielu innych informacji o wysiłku.
Z czasem, naturalnie zmieniały się też koszty technologii i systemów do monitorowania obciążeń. Jeszcze kilkanaście lat temu, koszt takich technologii stanowił barierę nie do pokonania dla większości klubów na świecie. W dzisiejszych czasach, ceny systemów można określić już jako przystępne, ponieważ niejednokrotnie wiążą się z inwestycją rzędu nawet kilkudziesięciu złotych miesięcznie za zawodnika!
Zanik bariery cenowej to jednak pierwszy krok do masowego użytkowania systemów. Kolejnym (równie ważnym) jest zrozumienie tego, jak takie technologie pomagają w zarządzaniu obciążeniem treningowym i regeneracyjnym zawodników.
Nowoczesne systemydostarczają szczegółowych informacji o formie zawodnika i obciążeniach, jakim poddawany jest jego organizm. Dzięki temu, trenerzy mogą monitorować, jak intensywny jest trening, jakie są potrzeby regeneracyjne zawodników oraz jakie ryzyko kontuzji występuje przy danym poziomie wysiłku. Te dane umożliwiają podejmowanie bardziej precyzyjnych decyzji dotyczących planowania treningów i poprawy wyników sportowych.
Współczesne systemy do monitorowania obciążeń to zaawansowane narzędzia, które pozwalają na dokładną analizę pracy zawodników, wykraczającą poza podstawowe parametry, i dostosowanie treningów do indywidualnych potrzeb.
TECHNOLOGIE I ELEMENTY SYSTEMÓW
Systemy do monitorowania obciążeń wykorzystują szereg zaawansowanych technologii, które pozwalają na dokładną ocenę aktywności zawodników, a także analizę obciążenia ich organizmów. W takich urządzeniach znajduje się kilka kluczowych elementów, które odpowiadają za zbieranie danych w czasie rzeczywistym.
Poniżej przedstawiamy najważniejsze technologie oraz elementy, które znajdują się w większości nowoczesnych systemów.
Akcelerometr – to jeden z najczęściej wykorzystywanych czujników w systemach monitorujących, wykorzystywany m.in. ze względu na swoją niezawodność i przystępną cenę. Akcelerometr mierzy zmiany w przyspieszeniu, ale nie mierzy bezpośrednio sił działających na ciało. Umożliwia identyfikację zmian przyspieszenia w urządzeniu, pozwalając na monitorowanie intensywności ruchu i obciążenia organizmu.
Magnetometr – podobnie jak żyroskop, magnetometr wspomaga akcelerometr, pomagając w określeniu kierunku danych w oparciu o pole magnetyczne Ziemi. Choć nie jest tak kluczowy jak akcelerometr czy żyroskop, dostarcza dodatkowych informacji, które pozwalają na lepszą kalibrację danych. Magnetometr jest wykorzystywany głównie do określenia punktu odniesienia w zbieranych danych.
Algorytmy i obliczenia – Chociaż powyższe elementy są kluczowe dla odpowiedniego działania systemów do monitorowania obciążeń, prawdziwym wyzwaniem są w tym przypadku obliczenia i algorytmy, które przetwarzają zebrane dane. Algorytmy te są odpowiedzialne za analizowanie danych i tworzenie na ich podstawie wniosków, które pomagają trenerom w podejmowaniu decyzji. Choć algorytmy te mogą wykorzystywać zaawansowane obliczenia matematyczne, należy pamiętać, że żadna metoda nie jest doskonała. W praktyce oznacza to, że algorytmy mogą dostarczać jedynie przybliżone prognozy na podstawie dostępnych danych.
GPS – moduł GPS jest powszechnie wykorzystywany w urządzeniach monitorujących, aby określić położenie zawodnika, przebyte odległości i prędkości. Mimo że GPS może zostać zastąpiony innymi modułami do określania pozycji, to ze względu na niski koszt oraz wysoką użyteczność pozostaje jednym z najpopularniejszych rozwiązań. GPS idealnie nadaje się do ogólnych szacunków prędkości i dystansu, ale nie jest precyzyjny w pomiarach dokładnych prędkości, co może być ograniczeniem w niektórych przypadkach. Dla bardziej dokładnych pomiarów prędkości i ruchów w zamkniętych pomieszczeniach mogą być stosowane inne technologie, takie jak lokalne sieci bezprzewodowe.
Żyroskop – pełni rolę stabilizującą i interpretującą dane pochodzące z akcelerometru. Dzięki niemu możliwe jest precyzyjne określenie kierunku ruchu zawodnika i poprawa jakości danych zebranych przez akcelerometr. W kontekście monitorowania pracy z obciążeniem, takich jak ćwiczenia ze sztangą, żyroskop jest szczególnie istotny. Chociaż w systemach do monitorowania obciążeń w sportach drużynowych jest mniej istotny, to wciąż pełni ważną rolę w dokładnym określeniu orientacji urządzenia.
Warto pamiętać, że większość systemów do monitorowania obciążeń umieszczanych na plecach lub biodrach nie jest idealna, ze względu na pomiar parametrów związanych ze środkiem masy ciała. Dokładniejsze są w tym przypadku sensory umieszczane na butach lub w przypadku sportów halowych – systemy LPS lub IMU.
BADANIA I WALIDACJE NAUKOWE SYSTEMÓW DO MONITOROWANIA OBCIĄŻEŃ
Systemy do monitorowania obciążeń stały się nieodłącznym elementem współczesnego treningu sportowego, jednak przez wiele lat były one przedmiotem wielu wątpliwości, zwłaszcza w kwestii ich dokładności i trafności analizy danych. Początkowo, tylko najlepsze na świecie drużyny mogły pozwolić sobie na te kosztowne rozwiązania, a to sprawiało, że ocena skuteczności zbierania i przetwarzania danych była co najwyżej niepewna. Dzisiaj, dzięki coraz powszechniejszemu dostępowi do technologii, mamy możliwość rzetelnej oceny efektywności takich systemów i ich wpływu na monitorowanie obciążeń w różnych dyscyplinach sportowych.
Dokładność danych a ich zastosowanie w różnych sportach
Ważnym aspektem, który należy uwzględnić, jest to, że systemy monitorowania obciążeń oferują dane przydatne do ogólnych pomiarów, jednak ich zastosowanie poza podstawowymi parametrami, takimi jak całkowity dystans czy osiągane prędkości, może być ograniczone. W sportach drużynowych, takich jak rugby czy piłka nożna, monitorowanie obciążenia zawodników jest szczególnie przydatne, ponieważ umożliwia lepsze zrozumienie wysiłku fizycznego graczy na dużych przestrzeniach. Z kolei w sportach takich jak koszykówka, piłka ręczna czy siatkówka, gdzie wysiłek odbywa się na mniejszej, w dodatku zamkniętej przestrzeni, systemy GPS nie są w stanie dostarczyć przydatnych informacji. To m.in. dlatego, coraz większą popularnością cieszą się systemy dedykowane sportom halowym – LPS i IMU.
Problemy związane z porównywaniem danych
Jeden z głównych problemów z systemami do monitorowania zawodników dotyczy porównywalności danych między różnymi sezonami lub zawodnikami. Zmiany w sprzęcie, a także ulepszenia algorytmów obliczeniowych, sprawiają, że dane zebrane w jednym sezonie mogą być trudne do porównania z danymi zebranymi w kolejnym. Niestety, brak standaryzacji między firmami oferującymi technologie monitorowania obciążeń powoduje, że porównanie wyników z różnych systemów jest problematyczne. W związku z tym, mimo postępu technologicznego, wciąż istnieje brak spójności w zbieraniu i analizie danych.
Przykłady zastosowań i ograniczenia technologii monitorowania
Jednym z przykładów nieudanego wdrożenia technologii monitorowania obciążeń jest przypadek drużyny NFL, która zainwestowała w system GPS, aby wkroczyć w erę danych i nowoczesnego sportu, ale po kilku tygodniach użytkowania zrezygnowała z jego stosowania. W tym przypadku pomiary na boisku, gdzie akcje są głównie zaplanowane i powtarzalne, nie wymagały tak zaawansowanego śledzenia, ponieważ odległości i intensywność obciążeń były łatwe do zmierzenia. Zyskiem z systemu monitorowania była jednak większa szczegółowość oraz automatyzacja zarządzania danymi, pozwalająca na bardziej precyzyjną ocenę pracy zawodników.
Warto również pamiętać, że zarządzanie obciążeniem treningowym to proces ciągły, w którym kluczowe jest nie tylko zbieranie danych, ale także ich umiejętna analiza i dostosowanie planu treningowego do indywidualnych potrzeb zawodników. Dzięki systemom do monitorowania obciążeń, trenerzy mogą uzyskać dokładniejszy obraz pracy zawodników, co pozwala na lepsze dostosowanie treningu i uniknięcie przeciążeń, a także na optymalizację wyników sportowych.
NA CO ZWRÓCIĆ UWAGĘ PODCZAS WYBORU SYSTEMÓW DO MONITOROWANIA OBCIĄŻEŃ?
Wybór odpowiedniego systemu do monitorowania obciążeń to kluczowa decyzja, która ma wpływ na jakość treningu i poprawę wyników sportowych drużyny. Decydując się na inwestycję w taki system, warto wziąć pod uwagę przede wszystkim kwestie związane z samym sprzętem (hardware) i oprogramowaniem (software).
Sprzęt – Specyfikacja czujników
Przy wyborze systemu do monitorowania obciążeń najważniejszą kwestią jest specyfikacja sprzętu, szczególnie częstotliwość próbkowania sensorów. O ile inne parametry, takie jak pojemność baterii czy szybkość transferu danych, mają też znaczenie w kontekście dokładności, to właśnie częstotliwość próbkowania decyduje o jakości uzyskiwanych danych. Im wyższa częstotliwość próbkowania (podawana w Hz), tym bardziej precyzyjnie system jest w stanie uchwycić prędkość zawodnika. To z kolei ma duże znaczenie w sportach wymagających szybkich zmian tempa, takich jak piłka nożna czy rugby.
Aktualnie, częstotliwości próbkowania w większości systemów są wystarczająco duże, by dokładnie zmierzyć szczytową prędkość zawodnika, ale wciąż nie są wystarczające duże, by precyzyjnie monitorować rozwój prędkości w trakcie treningu lub meczu.
Warto również pamiętać, że różnice w parametrach takich jak żywotność baterii czy szybkość transferu danych nie mają dużego wpływu na końcowy wynik, o ile nie są one skrajnie niewystarczające. Dodatkowo, systemy o wyższej cenie mogą oferować lepszą dokładność obliczeń oraz dodatkowe funkcje, takie jak np. pomiar obciążeń czy ilość wykonanej pracy.
Oprogramowanie – Interfejs i analiza danych
Oprogramowanie to kluczowy element systemów do monitorowania zawodników, ponieważ decyduje o tym, jak zebrane dane będą prezentowane i analizowane. W przypadku większych drużyn, trenerzy i fizjoterapeuci oczekują zazwyczaj, że dane z takich systemów będą mogły być łatwo integrowane z innymi systemami do zarządzania zawodnikami. W takich przypadkach istotne jest, aby oprogramowanie umożliwiało eksport danych do dalszej analizy i dawało możliwość szybkiego raportowania. Cennym dodatkiem są też zaawansowane funkcje analityczne, które pozwalają na głębszą analizę wyników, a nie tylko prezentację danych w formie wykresów.
Mniejsze drużyny nie mają często dostępu do zasobów umożliwiających pełną integrację z systemami AMS (Athlete Management Systems – systemy zarządzania danymi), dlatego w ich przypadku ważne jest, by system oferował prostą i intuicyjną obsługę oraz pozwalał na łatwe zarządzanie danymi. Dla tych i innych drużyn spore znaczenie może mieć również stały, szybki i bezproblemowy dostęp do wsparcia merytorycznego, które zawsze pomoże w analizie danych i podpowie jak wykorzystać dane w codziennej praktyce treningowej.
DOSTĘPNE SYSTEMY DO MONITOROWANIA OBCIĄŻEŃ
Na rynku dostępnych jest wiele systemów do monitorowania obciążeń, które różnią się między sobą m.in. funkcjonalnością, technologią oraz przeznaczeniem. Poniżej przedstawiamy przegląd kilku najważniejszych marek, które na co dzień obecne są w wielu profesjonalnych klubach na całym świecie.
KINEXON – KINEXON to niemiecka firma, która opracowała technologię monitorowania wysiłku opartą o Ultra Wide Band (UWB), odpowiednią zarówno do sportów wewnętrznych, jak i zewnętrznych. KINEXON oferuje dane o pozycjonowaniu i ruchu w czasie rzeczywistym z niezwykłą dokładnością, umożliwiając łatwą integrację z innymi urządzeniami. Firma dysponuje też intuicyjną aplikacją internetową, która pozwala na monitorowanie kluczowych parametrów w celu kontrolowania treningów, zapobiegania kontuzjom i analizowania taktyki. KINEXON to światowy lider w monitorowaniu obciążeń w pomieszczeniach zamkniętych i rozwiązania, z których korzystają m.in. czołowe drużyny NBA, NHL i NCAA.
Playermaker – Playermaker to innowacyjny system do monitorowania obciążeń, który zdobywa coraz większą popularność dzięki swojej unikalnej konstrukcji i funkcjonalności. Jest to system noszony na butach, który rejestruje nie tylko dane dotyczące parametrów motorycznych, ale również technicznych w piłce nożnej, w tym m.in. liczbę przyjęć piłki prawą i lewą nogą, prędkości kopnięć i wielu innych. To system, który równie dobrze sprawdza się w sporcie profesjonalnym, jak i amatorskim, gdzie wykorzystywany jest m.in. do ciągłego i kompleksowego rozwoju zawodników. To rozwiązanie, które zyskało uznanie najlepszych – w tym klubu Manchester City i legendarnego trenera piłkarskiego – Arsene’a Wengera.
Catapult – Catapult Sports to australijska firma, która stała się liderem w dziedzinie monitorowania zawodników w sportach zewnętrznych. Dzięki dużym inwestycjom i szerokiej grupie Klientów, Catapult potwierdza swoją pozycję na rynku, chociaż firma ma też problem z dalszym rozwojem, m.in. ze względu na wysoką cenę swoich produktów i ograniczoną liczbę drużyn sportowych, które mogą pozwolić sobie na taki wydatek. Catapult najlepiej sprawdza się w takich sportach, jak piłka nożna, rugby i futbol amerykański, a jego zastosowanie w innych dyscyplinach jest mocno ograniczone.
GPSports – GPSports to kolejna australijska firma, która została przejęta przez Catapult w 2014 roku. Obecnie firma stara się znaleźć swoją tożsamość na rynku, jednak przyszłość tej marki jest niepewna, zwłaszcza jeśli chodzi o jej unikalność na tle innych systemów do monitorowania obciążeń. Mimo to, niektóre drużyny nadal korzystają z ich produktów.
STATSports – Firma z Irlandii, która zyskała popularność po wprowadzeniu systemu APEX. Jedną z największych zalet tego produktu była jego zdolność do łączenia się z innymi urządzeniami. Teraz jednak, taką funkcję posiada większość systemów, które przewyższają STATSports pod innymi względami. System daje możliwość monitorowania danych w czasie rzeczywistym, a może być obsługiwany m.in. za pośrednictwem tableta.
GPEXE – Włoski producent oferujący systemy GPS o wysokiej częstotliwości próbkowania 20Hz. GPEXE promuje również kalkulacje metabolizmu energetycznego, który jest unikalny wyłącznie dla tej marki. Firma, mimo swojej dość krótkiej historii, charakteryzuje się elastycznością i gotowością do dostosowywania się do zmieniających się warunków rynku.
PRZYSZŁOŚĆ SYSTEMÓW DO MONITOROWANIA OBCIĄŻEŃ
Przyszłość systemów do monitorowania obciążeń zapowiada się ekscytująco, ale jest też jednocześnie pełna wyzwań. Z jednej strony można spodziewać się, że w przyszłości będziemy świadkami dynamicznego rozwoju i innowacji, a z drugiej – rosnącej trudności w weryfikowaniu rzeczywistej skuteczności nowych technologii. Każda nowa firma może twierdzić, że oferuje najnowocześniejsze i najlepsze rozwiązania, jednak bez niezależnych testów i dowodów na ich skuteczność, warto podchodzić do takich zapewnień z ostrożnością.
Dzięki rozwojowi systemów GPS oraz innych nowoczesnych technologii, przyszłość monitorowania zawodników będzie opierać się na bardziej zaawansowanych i kompleksowych rozwiązaniach. Systemy do monitorowania zawodników będą w stanie dostarczać dane o wszystkich aspektach fizycznych, takich jak ruchy, obciążenie, regeneracja czy nawet reakcje organizmu na zmiany w środowisku treningowym. Kluczowe może być umiejętne wykorzystanie tych informacji przez trenerów, ponieważ samo zbieranie danych to jedynie początek. Prawdziwym wyzwaniem będzie ich efektywne wykorzystanie w celu poprawy wyników oraz znaczącego ograniczenia kontuzji.
W niedalekiej przyszłości systemy te mogą stać się integralną częścią ekosystemu zdrowia i sportu, z jeszcze większą integracją technologii z codziennym życiem zawodników. Byłaby to prawdziwa rewolucja i naprawdę przełomowy sposób w jaki monitorowany i optymalizowany jest codzienny wysiłek, a także regeneracja po nim.
Zestaw startowy
Odbierz darmowy plan treningowy i żywieniowy
Komplet na start — dopasowany do Twojego celu. Wybierz, na czym Ci zależy, a wyślemy Ci wszystko w PDF prosto na maila.
Bez spamu. Materiały przygotowane przez Adama, trenera New Level Sport. Wypisujesz się jednym kliknięciem.
Adam Kilian
Założyciel New Level Sport | Były profesjonalny sportowiec
Przez lata kariery sportowej w Polsce i za granicą pracowałem z czołowymi specjalistami od przygotowania motorycznego, prewencji kontuzji i żywienia w sporcie. W New Level Sport przekładam to doświadczenie na konkretną wiedzę — po to, żeby Twoje decyzje treningowe były lepiej uzasadnione, a każdy etap przygotowań przynosił realne efekty.
